ADR ve EN Standartları Tanım ve Kapsam Farkı

ADR (Tehlikeli Malların Karayolu ile Uluslararası Taşımacılığına İlişkin Anlaşma), tehlikeli maddelerin karayoluyla güvenli şekilde taşınmasını düzenleyen uluslararası bir anlaşmadır. ADR yalnızca tankın basınç dayanımıyla ilgilenmez; aynı zamanda aşağıdaki operasyonel güvenlik unsurlarını da kapsar:

→ Etiketleme ve işaretleme
→ Tankın araç üzerine güvenli şekilde sabitlenmesi
→ Yangına karşı dayanım gereklilikleri
→ Kaza ve devrilme senaryolarında sızıntının önlenmesi

Buna karşılık EN Standartları (Avrupa Standartları), basınçlı kapların mühendislik temelli teknik gerekliliklerini tanımlayan normlardır. Bu kapsamda EN standartları şu başlıklara odaklanır:

→ Tasarım kriterleri
→ Malzeme seçimi
→ İmalat yöntemleri
→ Test ve doğrulama süreçleri

Örneğin EN 12493, LPG yol tankerlerinin tasarım ve imalat esaslarını düzenleyen temel Avrupa standardıdır.

Uygulama ve Birbirleriyle İlişkileri:

ADR ve EN arasındaki en kritik ilişki noktası, ADR’nin teknik detaylar için EN standartlarına atıfta bulunmasıdır.ADR kapsamında bir tank tasarlanırken, taşınacak tehlikeli maddenin UN numarasına göre uygun tank kodu belirlenir.Bu tank koduna uygun mekanik ve yapısal tasarım, ilgili EN standardı esas alınarak gerçekleştirilir.

Örneğin:

• ADR kapsamında üretilen bir LPG tankeri için TS EN 12493 standardı kullanılır.

• Akaryakıt tankerlerinde ise TS EN 13094 standardı esas alınır.

Bu yapı, ADR’nin “çerçeve”, EN’nin ise bu çerçevenin içini dolduran teknik rehber olduğunu açıkça gösterir.

Muayene ve Belgelendirme Süreçleri:

• ADR Gereklilikleri: ADR, tankların ömürleri boyunca belirli aralıklarla denetlenmesini zorunlu kılar. ADR'li tankların tipine göre 3 yılda bir ara muayene ve 6 yılda bir periyodik muayene yapılması şarttır. Bu muayeneleri yaptırmayan tanklara T9 Belgesi (ADR Araç Uygunluk Belgesi) verilmez.
• EN Gereklilikleri: EN standartları, üretim aşamasındaki teknik kriterlere odaklanır. Örneğin; EN 13445 standardı, hidrostatik test basıncının tasarım basıncının 1,25 katı olmasını öngörür. ADR periyodik muayenelerinde de bu hidrostatik testler EN standartlarına uygun olarak gerçekleştirilir.

 Tasarım Felsefesi:

• ADR, uluslararası sınır ötesi taşımacılıkta uyumu ve güvenliği sağlamaya yönelik düzenleyici bir çerçeve sunar.
• EN standartları ise daha çok performans odaklı bir yaklaşım sergiler; risk değerlendirmesine dayalı güvenlik faktörleri kullanarak inovasyona ve yeni teknolojilerin uygulanmasına esneklik tanır.

Özetle;

ADR, LPG tanklarının ve diğer basınçlı kapların, hangi şartlarda, nasıl ve hangi güvenlik önlemleriyle taşınacağını belirleyen üst düzey bir düzenleme sistemidir. Özellikle ADR LPG taşımacılığı kapsamında; operasyonel güvenlik, sızdırmazlık, yangına dayanım ve karayolu risklerine karşı koruma esaslarını tanımlar.

EN standartları ise bu düzenlemeler çerçevesinde, LPG basınçlı tanklarının ve diğer basınçlı kapların teknik olarak nasıl tasarlanacağını, üretileceğini ve test edileceğini belirleyen mühendislik rehberleridir. EN standartlarına uygun LPG tankı üretimi, basınçlı kap güvenliği ve uluslararası pressure vessel compliance açısından temel bir gerekliliktir.